Thailand's Creative Art & Design Community

มิวเซียมลำปาง รอยหลัง เล่าเรื่อง เมืองรถม้า

อาคารศาลากลางจังหวัดลำปางหลังเก่าที่จะเป็นที่ตั้งของ 'พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปาง'
------------------------------------------------
พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปาง จะสร้างขึ้นเพื่อสะท้อนถึงรากเหง้าทางอารยธรรมของคนลำปางผ่านยุคสมัยต่างๆ ตั้งแต่อดีต ปัจจุบัน และอนาคต

'ลำปาง' เมืองเก่าแก่อายุไม่น้อยกว่า 1,300 ปี ผ่านมาแล้วหลายชื่อเรียกขานตามที่ปรากฏหลักฐานตามตำนานต่างๆ มีถึง 11 ชื่อ ได้แก่ กุกกุฏนคร ลัมภกับปะนคร ศรีนครชัย นครเวียงคอกวัว เวียงดิน เขลางค์นคร นครลำปางคำเขลางค์ อาลัมภางค์ เมืองลคร และเมืองนครลำปาง ตราประจำจังหวัดลำปาง คือ 'ไก่ขาว' มาจากชื่อเมือง 'กุกกุฏนคร' ที่แปลว่า 'เมืองไก่'

พงศาวดารโยนก ระบุว่า เมืองลำปางสร้างเมื่อพ.ศ.1223 โดยมี 'สุพรหมฤาษี' เป็นผู้สร้างเมืองเพื่อให้ 'เจ้าอนันตยศ' โอรสพระนางจามเทวี ขึ้นครองเมือง คู่กับเมืองหริภุญชัย (ลำพูน) ให้ชื่อเมืองว่า 'นครเขลางค์' ต่อมาเปลี่ยนเป็น 'นครอัมภางค์' และเปลี่ยนชื่อเป็น 'นครลำปาง' ในภายหลัง

จังหวัดลำปาง มีหลายหลายแหล่งที่แสดงถึงประวัติศาสตร์และความเป็นอยู่ของชาวลำปางในแต่ละยุคสมัย ทั้งวิถีชีวิตขนบธรรมเนียมประเพณี ตลอดจน ศิลปวัฒนธรรมที่สืบทอด กันมายาวนานจนถึงปัจจุบัน เช่น วัดพระธาตุลำปางหลวง วัดไหล่หิน รวมถึงวัดอื่นๆ ที่มีการผสมผสานศิลปะแบบล้านนากับสถาปัตยกรรมแบบพม่า จนได้ชื่อว่าเป็นดินแดนที่มีวัดและอาคารบ้านเรือนตามแบบสถาปัตยกรรมพม่ามากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดลำปางยังคงความเป็นเอกลักษณ์ที่การใช้ 'รถม้า' เป็นพาหนะรับส่งผู้โดยสารจนถึงปัจจุบัน ยาวนาน 80 ปี

มรดกทางวัฒนธรรมในจังหวัดลำปางที่มีอยู่มากมาย อาทิ ร่องรอยการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่เรียกว่า 'มนุษย์ลำปาง' มีมานานกว่า 5 แสนปี การก่อตั้งเมืองลำปางที่นานกว่า 1,300 กว่าปี การที่ลำปางเคยเป็นศูนย์กลางทางการค้าก่อนที่จะมีการตัดถนนและทางรถไฟสู่ภาคเหนือ ฯลฯ ทั้งหมดล้วนชี้ให้เห็นว่าลำปางเป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน ซึ่งล้วนเป็นเรื่องราวที่มีคุณค่าสำหรับการร้อยเรียงเรื่องราวมานำเสนอในรูปแบบพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้

วัดปงสนุก วัดสำคัญของเมืองลำปาง
--------------------------

ล่าสุดจังหวัดลำปางมีโครงการจัดตั้ง 'พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปาง' (มิวเซียมลำปาง) โดยความร่วมมือจาก 4 หน่วยงาน คือ จังหวัดลำปาง เทศบาลนครลำปาง ภาคประชาชน และสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ เพื่อสร้างแหล่งเรียนรู้เรื่องราวของจังหวัดลำปางด้วยพลังขับเคลื่อนของชาวลำปาง

"พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปาง จะสร้างขึ้นเพื่อสะท้อนถึงรากเหง้าทางอารยธรรมของคนลำปางผ่านยุคสมัยต่างๆ ตั้งแต่อดีต ปัจจุบัน และอนาคต อาทิ ประวัติศาสตร์เมือง ชาติพันธุ์ ประเพณี วัฒนธรรม วิถีชีวิต ภาษา วรรณกรรม โบราณสถานและโบราณวัตถุ เป็นต้น รวมถึงพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปางแห่งนี้จะเป็นศูนย์กลางทางความรู้และความคิดที่สำคัญ อาทิ การจัดกิจกรรมอภิปรายการจัดสัมมนาวิชาการ และการจัดประชุมทางวิชาการ พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปาง (มิวเซียมลำปาง) จะเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้แนวใหม่ในรูปแบบอินเตอร์แอคทีฟ ที่สร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างนิทรรศการและผู้ชมให้เกิดเป็นรูปธรรมอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อให้เกิดความภาคภูมิใจในท้องถิ่นและเป็นแรงบันดาลใจต่อแนวความคิดของชาวลำปาง" ราเมศ พรหมเย็น ผู้อำนวยการสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ (สพร.) กล่าว

พิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ในการดำเนินสร้าง 'มิวเซียมลำปาง' ระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยระบุให้เป็นพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แนวใหม่ในรูปแบบอินเตอร์แอคทีฟ ที่มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างนิทรรศการและผู้ชมให้เกิดเป็นรูปธรรมอย่างเต็มรูปแบบ ภายใต้แนวคิดที่สะท้อนความเป็นรากเหง้าทางอารยธรรมของคนในท้องถิ่นลำปางได้อย่างเด่นชัด และมีกำหนดการก่อสร้างแล้วเสร็จและเปิดให้บริการภายใน 2 ปี

โครงการนี้ ได้รับความร่วมมือจากจังหวัดลำปาง มอบอาคารศาลากลางจังหวัดลำปางหลังเก่า เป็นสถานที่จัดตั้ง 'พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปาง' เป็นอาคารสองชั้น อายุกว่า 60 ปี มีพื้นที่ในตัวอาคาร 2,400 ตารางเมตร และยังมีพื้นที่โดยรอบกว่า 17 ไร่ โดยเทศบาลนครลำปาง จะเป็นผู้ดูแลและรับผิดชอบการปรับปรุงอาคารศาลากลางเดิม และบริเวณพื้นที่โดยรอบให้พร้อมสำหรับการพัฒนาเป็นพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปาง

การดำเนินการแบ่งออกเป็น 2 ระยะ คือ ระยะแรก ดำเนินการทำแผนแม่บท แนวคิดนิทรรศการ และแผนการบริหารจัดการ ซึ่งจะเสร็จสิ้นภายในวันที่ 30 กันยายน 2554 ส่วนระยะที่ 2 คือการก่อสร้างและติดตั้งนิทรรศการ ซึ่งกำหนดแล้วเสร็จและจะเปิดให้บริการได้ในวันที่ 5 ธันวาคม 2555 จากนั้นเทศบาลนครลำปางจะเป็นผู้บริหารจัดการและสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินการพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปาง (มิวเซียมลำปาง) ต่อไป

"ปัจจุบันคนส่วนใหญ่จะใช้เวลาไปกับการไปห้างสรรพสินค้า หรือการออกไปทานข้าวนอกบ้าน พิพิธภัณฑ์ต้องเข้าไปแข่งขันตรงนี้ได้ มิวเซียมต้องตอบสนองไลฟ์สไตล์คนรุ่นใหม่ ต้องได้ความรู้ การจุดประกายแนวคิดใหม่ๆ วัตถุประสงค์ของสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติคือต้องการสร้างมิวเซียมให้เป็นแหล่งเรียนรู้ เราต้องเปลี่ยนทัศนคติเดิมที่เอาตัวโบราณวัตถุมาจัดแสดง เราจะไม่เอาของเก่ามาแสดงเพื่อจะบอกว่ามันเป็นของเก่าเท่านั้น แต่สิ่งที่เอามาจัดแสดงจะต้องเล่าเรื่องราว ความเป็นมาของเมืองลำปางได้ มีการนำเสนอเรื่องราว เติมเทคนิคต่างๆ เพื่อให้เกิดแรงจูงใจให้คนเข้ามาหาความรู้ในพิพิธภัณฑ์ โดยเราจะทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงในระยะแรก ก่อนจะส่งมอบการดำเนินงานให้กับจังหวัดลำปางต่อไป โดยมีเราเป็นเพื่อนที่จะคอยดูแลช่วยเหลือกันในระยะยาว" ผู้อำนวยการสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ ระบุ

รถม้า เอกลักษณ์ของเมืองลำปาง
-------------------------------

พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เมืองลำปางหรือมิวเซียมลำปาง ถูกคาดหวังให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ที่สำคัญของจังหวัดลำปาง นำเสนอสาระความรู้เกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของจังหวัดลำปาง ไม่ว่าจะเป็น ประวัติศาสตร์เมือง ชาติพันธุ์คนลำปางตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ประเพณี วัฒนธรรม วิถีชีวิต ภาษา วรรณกรรม โบราณสถานและวัตถุที่เก่าแก่ ในรูปแบบที่ทันสมัยเพื่อปลุกจิตสำนึกคนท้องถิ่นให้ตระหนักถึงความสำคัญของการเรียนรู้ การมีส่วนร่วม ความสามัคคี ที่จะนำไปสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน

"ในประเทศไทยเองก็มีหลายจังหวัดที่มีความพร้อมในการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ประจำจังหวัด สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติจะรอดูผลจากโครงการในลำปาง เพื่อเป็นต้นแบบของพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ (Discovery Museum) ประเภทพิพิธภัณฑ์เมือง (City Museum) ในระดับจังหวัด ซึ่งจะเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างโครงข่ายพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ในภูมิภาคต่างๆ ต่อไป" จุลลดา มีจุล หัวหน่าฝ่ายพิพิธภัณฑ์และพัฒนาเครือข่าย สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ (สพร.) สรุป

ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ / 24 มีนาคม 2554