Thailand's Creative Art & Design Community

Puppet Show จินตนาการ ณ ปลายนิ้ว

โดย : ชฎาพร นาวัลย์

รายการ “เจ้าขุนทอง” ทำให้วัยเด็กหลายคนมีสัตว์หุ่นกระบอกในดวงใจ มาสู่ยุคไซเบอร์ พวกเขากำลังสร้างสรรค์ตัวละครและเนื้อเรื่องใหม่ไร้ขีดจำกัด

ในตระกูลหุ่นเชิดทั้งหลาย (puppet) สามารถแยกย่อยได้มากมาย ทั้งการเชิดหุ่นเงา เช่น หนังตะลุง หุ่นตุ๊กตาไม้ร้อยเชือก หุ่นตุ๊กตาผ้าที่ควบคุมเพียงปลายนิ้ว ทั้งมือ หรือเอาตัวช่วยรอบตัว สำหรับเคลื่อนไหวได้ทั้งหุ่น หรือแม้กระทั่งเพิ่มนาฏยลีลาอื่นๆ เข้าไปผสมผสานอย่าง หุ่นละครเล็กโจหลุยส์ ซึ่งต้องอาศัยทักษะเฉพาะตัวและเคี่ยวกรำฝึกซ้อมเข้มงวด และสืบสานจากรุ่นสู่รุ่น

หากเยาวชนรุ่นใหม่คิดจะต่อยอดมรดกของชาติ พวกเขาควรรู้สึกสนใจ ชื่นชมและมีพื้นฐานพอสมควร โดยเรียนรู้จากจุดที่ง่ายที่สุดอย่าง หุ่นมือ เสียก่อน

บรรดาเด็กจากวัดมงคลวราราม ผู้ครองตำแหน่งรองชนะเลิศประเภทสวยงามจากเวทีการแข่งขันการประดิษฐ์และการ แสดงหุ่นมือ ของสภาวัฒนธรรมเขตจอมทอง เล่าว่า แม้จะโดนขโมยซีนจากเกมคอมพิวเตอร์จนหลงลืมเจ้าหุ่นมือไปแล้ว แต่พวกเขาคิดว่าการได้ชุบสิ่งไร้ชีวิตให้โลดแล่นเสมือนมีชีวิตนั้นเร้าใจ กว่าจอสี่เหลี่ยม

พวกเขาเตรียมตัวนานกว่า 2 สัปดาห์หลังจากได้โจทย์จากคุณครูว่าจะแสดงเรื่องพระมหาชนก จากนั้นจึงใช้เวลาหลังเลิกเรียนมาฝึกทำหุ่นด้วยตัวเอง และแบ่งหน้าที่กันทำ ใส่ไอเดียกระฉูดกันเต็มที่ บ้างก็ยึดแบบจากฉบับการ์ตูน หรือไม่ก็หารูปจากเรื่องอื่นมาเติมจินตนาการ

เริ่มตั้งแต่ปั้นหน้า รอแห้งแล้วแปะกระดาษ เก็บรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ แล้วแปะกระดาษอีกที ขัดหน้าหุ่นให้เรียบ จนมาถึงขั้นตอนละเลงสีบนใบหน้า ตกแต่งเครื่องประดับและตัดเย็บเสื้อผ้าประกอบ โดยมีคุณครูคอยใส่เทคนิค เพิ่มเติมรายละเอียด เช็คความเรียบร้อยให้ตรงตามท้องเรื่องมากที่สุด เพื่อให้องค์ประกอบของหุ่นสมบูรณ์ สมส่วน เลียนแบบของจริงให้มากที่สุด ถ่ายทอดความคิดสร้างสรรค์ผ่านศิลปะแบบใหม่ และความสวยงามสอดประสานอย่างลงตัว

พอถึงเวลาเชิดหุ่น น้องๆ จะขยันอ่านเรื่องกันหลายรอบ จนกระทั่งเข้าใจแก่นเรื่องอย่างลึกซึ้งว่าสอนอะไร แล้วจะสื่อสารอย่างไร เพราะต้องคิดบทสนทนาเจรจาโต้ตอบ รู้จักผูกเรื่องโดยใช้ตัวนำ พากษ์เสียง ฝึกร้อง และเลือกเพลงประกอบ

พวกเขาต้องใช้ความเพียรพยายามในการฝึกเชิดบ่อยๆ บังคับนิ้วชี้ประคองหัว นิ้วโป้งและกลางบังคับแขนควบคุมแขน และมือให้เชี่ยวชาญและพลิ้วไหวนุ่มนวลมากขึ้น รู้จักใส่อารมณ์โดยไม่ต้องใช้มือ และถ้ามีปัญหาหัวของหุ่นหนักเกินไป ก็จะแก้ด้วยการฝึกให้พอกดินน้ำมันที่นิ้วเอาไว้นอกเวลาเชิดหุ่น แถมยังถ่ายวีดีโอไว้สำรวจข้อบกพร่องแบบมืออาชีพกันเลย

แพทย์หญิงสินดี จำเริญนุสิต กุมารแพทย์เฉพาะทางด้านพัฒนาการและพฤติกรรมเด็ก โรงพยาบาลเวชธานี บอกว่า การเชิดหุ่นช่วยส่งเสริมพัฒนาการทุกด้านของเด็ก การที่เด็กเอามือเข้าไปเล่นในหุ่นมือ แล้วใช้นิ้วกระทบกันเป็นจังหวะ เพื่อทำท่าไหว้ เดิน วิ่ง ขยับแขน ช่วยกระตุ้นการทำงานกล้ามเนื้อมัดเล็ก ซึ่งเกี่ยวข้องกับสติปัญญาโดยตรง และยิ่งมีการใช้สายตาร่วมกับมือ ก็จะกระตุ้นระบบประสาทให้ทำงานเชื่อมโยงกันได้อย่างดี

"เด็กบางคนกล้ามเนื้อมือไม่มีแรง หรือกดดินสอหนักเพราะไม่มั่นใจอาจใช้หุ่นมือแก้ปัญหาหรือพัฒนาทักษะได้ เพราะจูงใจได้ง่ายกว่าวิธีอื่นๆ"

นอกจากประโยชน์ทางสรีระแล้ว พวกเขายังได้พัฒนาความคิดและสังคมไปพร้อมกันด้วยเรื่องราว และการเรียงลำดับเรื่อง ทำให้เกิดการจดจำ กระตุ้นการทำงานของสมอง ทำให้เด็กๆ เรียนรู้ตำราได้ง่าย มีสมาธิ ความตั้งใจ อยู่นิ่ง ฟังที่ครูสอนในชั้นเรียนมากขึ้น

ส่วนการเดินเหตุการณ์ เดินเรื่องให้ลื่นไหล และการโต้ตอบ จะช่วยเพิ่มศักยภาพเด็ก ทำให้กล้าแสดงออก สามารถแก้ปัญหาได้เก่งขึ้น และยังแทรกข้อคิด คติ จริยธรรม และคุณธรรมโดยไม่รู้ตัว หลังจากศึกษาประวัติศาสตร์ นิทานพื้นบ้านก่อนแสดง

เมื่อได้ทำงานร่วมกับเพื่อน น้องๆ จะรู้จักการเข้าสังคม ปฏิสัมพันธ์กับคนอื่น ทีมเวิร์ก ระเบียบวินัย และควบคุมอารมณ์ตัวเอง เพราะเด็กมีพรสวรรค์ต่างกัน และมาจากคนละห้อง คนละชั้น พวกเขาต้องใช้เวลาปรับตัวเข้าหากัน เรียนรู้ซึ่งกันและกัน และช่วยกันทุ่มเททำงาน มิตรภาพจึงพัฒนาเป็นความสัมพันธ์แบบเพื่อนและพี่น้อง รัก เมตตา และเอื้ออาทรต่อกัน

เมื่อเด็กเกิดความรักความภูมิใจในเรื่องราวของวรรณคดีไทย และละครพื้นบ้านของไทยแล้ว พวกเขาก็จะรู้ว่าทำไมถึงต้องรักประเทศ เพราะเมืองไทยมีอะไรดี มีคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมไทยที่พวกเขาต้องมีส่วนร่วมอนุรักษ์ให้ศิลปะแขนงนี้ ดำรงอยู่

หากพ่อแม่คนไหนสนใจนำหุ่นมือไปประดิษฐ์เป็นของเล่นประจำบ้าน คุณหมอสินดีแนะนำว่า เด็กแต่ละคนจะมีเทคนิคของตัวเอง ฉะนั้นอย่าตีกรอบจินตนาการของลูก เพราะจะไม่เกิดความคิดใหม่ขึ้นมา พ่อแม่จะเป็นผู้สังเกตการณ์ แก้ปัญหาให้ถูกต้อง หากทะเลาะกัน ก็ควรบอกหรือเตือน และร่วมเล่นด้วย ช่วยเพิ่มความสัมพันธ์ในครอบครัวชั้นยอด

ที่มา กรุงเทพธุรกิจ Life Style : สุขภาพ
วันที่ 1 มกราคม 2553
โดย : ชฎาพร นาวัลย์