เราอาจหาความสะดวกสบายได้จากเทคโนโลยีล้ำสมัย แต่เมื่อใดก็ตาม ที่เราต้องการความสุขทางใจ ไม่มีสิ่งใดจะมอบความสุขนั้นให้เราได้ดีไปกว่า ธรรมชาติ


เราอาจหาความสะดวกสบายได้จากเทคโนโลยีล้ำสมัย แต่เมื่อใดก็ตาม ที่เราต้องการความสุขทางใจ ไม่มีสิ่งใดจะมอบความสุขนั้นให้เราได้ดีไปกว่า ธรรมชาติ ยิ่งอยู่ใกล้ชิดความทันสมัยเท่าไร ความต้องการความงามจากธรรมชาติยิ่งมากขึ้นเท่านั้น หลายคนจึงหันมาให้ความสำคัญกับการจัดสวนเป็นพื้นที่สีเขียวส่วนตัว

“ถ้าพูดถึงเทรนด์สวน คนจะไปเปรียบเทียบกับเทรนด์เฟอร์นิเจอร์ เทรนด์แฟชั่น เทรนด์สวนจริงๆ มันไม่ได้เปลี่ยนแปลงเร็วขนาดนั้น คนเราจัดสวนครั้งหนึ่งก็อยู่ได้สิบปี สร้างบ้านครั้งหนึ่งอยู่ได้สิบยี่สิบปี เทรนด์ที่มาใหม่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะมาแทนของเก่า หรือว่าปีนี้คนจะแห่กันมาจัดเทรนด์เดียวกันหมดแล้ว สวนแบบเก่าจะไม่มีใครจัดเลย ไม่ใช่แบบนั้น” คุณ เจรมัย พิทักษ์วงษ์ บรรณาธิการอำนวยการ นิตยสารบ้านและสวน พูดถึงคำว่า ‘เทรนด์’ กับการจัดสวน
ย้อนกลับไปมองการจัดสวนในช่วงเวลาที่ผ่านมา คุณเจรมัยบอกว่า

“หลายๆ คนอาจจะมีบ้านที่จัดสวนต้นไม้เยอะๆ ใบเขียวๆ เป็นพืชเมืองร้อนเรียกว่า ทรอปิคอล การ์เดน (Tropical Garden) มีตามโรงแรมรีสอร์ทเยอะแยะเลย คนรุ่นใหม่เห็นต้นไม้เยอะๆ แบบนั้นอาจจะไม่ชอบ รู้สึกว่ามันต้องดูแลเยอะ ต้องรู้จักชื่อต้นไม้เยอะมาก ต้นไม้ชนิดนี้ใช้แดดน้อยใช้น้ำมากใช้ดินประเภทไหนมีดอกไหม เราไม่รู้เลย เทรนด์ใหม่ที่มาเมื่อห้าปีที่แล้วคือเทรนด์ของการใช้ ฮาร์ด สเคป (Hard Scape) คือสวนที่มีพื้นที่แข็งๆ แทนที่จะมีเป็นสนามหญ้า ดูแลต้นไม้ง่ายขึ้นมีต้นไม้ไม่กี่ชนิดที่เขารู้จักที่ดังๆ อยู่อย่างต้นไม้ประเภทหูกระจง ลั่นทม เป็นเทรนด์ที่มานิยมช่วงระยะหนึ่งแล้วคนรุ่นใหม่จะชอบสวยดีเห็นตามนิตยสารก็เอาไปปลูก”

สวนใหม่สไตล์อังกฤษ

วันนี้สวนฮาร์ด สเคป ยังได้รับความนิยมอยู่ ขณะเดียวกันนักจัดสวนหลายคนเริ่มหันไปให้ความสนใจกับการจัดสวนในรูปแบบใหม่ๆ “สวนที่แห้งๆ มีไม้ไม่กี่ต้น เริ่มจะดูน้อยไปแล้วสำหรับคนไทยๆ เราชอบต้นไม้เยอะๆ อยู่ เลยเกิดการหิวหาต้นไม้แน่นๆ เยอะๆ แต่ว่าจะกลับไปสวนบาหลี หรือสวนทรอปิคอลที่เขียวๆ ดำๆ มืดๆ ชื้นๆ ก็ดูเก่าไปนิดหนึ่ง ตอนนี้คนชอบจัดสวนด้วยดอกไม้ ไม่ใช่เพราะว่าเราต้องการดอกไม้หรอกนะ เพียงแต่ว่าสวนสมัยก่อนใบจะใหญ่ๆ เขียวๆ เบื่อเขียวๆ เบื่อใบใหญ่ๆ อยากได้ที่มันเป็นเท็กซ์เจอร์เล็กๆ ใบเล็กๆ มีดอกมีอะไรที่คล้ายที่สุดคือสวนของประเทศอังกฤษสวนตามพระราชวังอะไรอย่างนั้น” คุณเจรมัยบอก

“คำว่าสวนอังกฤษเลยเป็นเทรนด์ที่มาใหม่ในปีนี้ แต่ไม่ได้หมายความว่าเราจะจัดสวนอังกฤษนะ อย่างไรก็ปลูกไม่ได้อยู่แล้วในบ้านเรา แต่ชอบที่มันละเอียดมากกว่า มันคงไม่ใช่กุหลาบ หรือดอกไม้แปลกๆ ไม้เมืองหนาว แต่เป็นเรื่องของรายละเอียดเราทำสวนให้เป็นพุ่มๆ เหมือนมันขึ้นเองตามธรรมชาติแต่จริงๆ แล้วเราจัดเองทั้งหมดเลย”



สวนสวยด้วยพืชผัก

‘ผักสวนครัวรั้วกินได้’ เป็นคำที่เราได้ยินกันมาช่วงระยะหนึ่งแล้ว คุณเจรมัย บอกว่า พืชที่เราเรียกกันว่า ‘ผัก’ ไม่เพียงกินได้เท่านั้นแต่ยังสามารถปลูกให้สวยงามได้ด้วย
“จริงๆ แล้วพันธุ์พืชมีตั้งหลายพันธุ์ หลักๆ สำหรับเรา คนธรรมดา เราจะพูดอยู่สองอย่าง พืชที่ใช้ประดับคือไม้ประดับ อีกอย่างคือพืชที่ไว้ใช้งาน ก็มีมากมายพวกไม้ที่เอาลำต้นไว้ใช้ทำไม้แปรรูป แต่ที่เราใกล้ที่สุดคือพวกไม้กินได้ หรือเรียกง่ายๆ คือผักนั่นเอง พวกคะน้า บร็อกโคลี หัวกะหล่ำ ตำลึง พวกนี้จริงๆ แล้วฝรั่งเขาใช้เป็นไม้ประดับด้วย” คุณเจรมัยเล่าให้ฟัง

“เราอาจจะคิดว่า มันเป็นพืชผักสวนครัวที่จะปลูกอย่างไรให้มันสวย ในบ้านเรามีอะไรบ้าง พริก กะเพรา สะระแหน่ เราจะดูเป็นพืชกินได้ที่ไม่มีความสวยงาม แต่จริงๆ แล้วเทรนด์หนึ่งที่มาในประเทศเพื่อนบ้านเราโดยเฉพาะสิงคโปร์ มาเลเซีย หรือประเทศไกลๆ อย่างอังกฤษ เขาใช้ผักมาจัดสวนกันเยอะมากๆ แม้กระทั่งสวนแนวตั้งซึ่งเป็นคำสมัยใหม่แค่เอาไปรวมกับผักกลายเป็นผักแนวตั้งเอาไปแขวนบนกำแพงมันก็กลายเป็นอะไรที่น่าสนใจได้ และเราไม่ต้องกลัวเลยว่าผักมันอยู่ได้สามเดือนหรืออะไร มันถูก มันกินได้ก็เอาไปกินแล้วก็ปลูกใหม่ซื้อมาปลูกเลยก็ได้หรือจะเลี้ยงจากเมล็ดก็ได้”


วิธีการปลูกพืชผักให้มีความสวยงาม คุณเจรมัยแนะนำว่า
“สวนครัวไม่ได้สวยด้วยตัวของมันเอง มันสวยด้วยวิธีเลี้ยง อย่างมะเขือเทศถ้าเราปลูกให้มันเลื้อยไปตามพื้นดินจะไม่สวย เราทำซุ้มทำระแนงให้มันเลื้อยมันก็สวยได้ ผักบางประเภทเรารู้แล้วว่าอันนี้ต้นเล็กอันนี้ต้นใหญ่ อันนี้กินรากลึกอันนี้กินรากน้อย เราก็เลือกความสูงของกระบะที่ต่างกันเป็นกระบะใหญ่บ้างเล็กบ้างแล้วจัดรวมกัน มีสูงมีต่ำมีเล็กมีใหญ่มีพันธุ์ไม้คละสีกัน บางอันเป็นดอกอย่างบร็อกโคลีพอเป็นดอกมันก็เริ่มสวย ปลูกบร็อกโคลีทั้งสวนก็ดูเป็นไร่ผักไปเราก็ปลูกต้นเดียวพอแล้วเอาสะระแหน่เป็นพืชคลุมดินสวยๆ มาปลูกคลุมไปก็สวยดี”

เติมสีให้สวน

สวนสวยแปลกตามากขึ้น ‘สี’ คือสิ่งที่จะช่วยเติมชีวิตชีวาให้กันสวนที่ดูธรรมดา
"สีช่วยได้เพราะสีที่คนไทยใช้เยอะๆ ในสวนมีไม่กี่สีเอง สีปูน สีอิฐ สีกระเบื้อง สีกระถาง สีไม้ธรรมชาติ ที่เหลือเราก็ปล่อยให้เป็นเรื่องของต้นไม้ จริงๆ อื่นๆ ที่ไม่ใช่ต้นไม้เราทำให้เป็นสีหลากหลายได้มากมาย ปูนเราก็ทาสีเป็นฉากหลังที่ดีได้ สวนถ้าเรามองไปเป็นเขียวๆ จะดูไม่จบดูหลุดไปเรื่อยๆ แต่ถ้าเราเลือกกำแพงๆ หนึ่งในบ้านทำเป็นหินมีพื้นผิวมันก็ดูจบดีกว่าทำเป็นรั้วอย่างเดียวเหมือนเป็นรั้วซ้อนรั้วเพื่อสร้างมิติ...

หรือมีช่วงหนึ่งเรานิยมแต่งบ้านสไตล์โมร็อกโก สไตล์แขก คือ มีสีจัดๆ สีเมืองร้อนสีแดง สีส้ม สีอิฐ สีที่มันร้อนๆ ถ้าเราชอบของแต่งบ้านที่มาจากสไตล์โมร็อกโก แต่เราไม่ชอบสีร้อนๆ เราก็เปลี่ยนเป็นสีเย็นมันจะเกิดความน่าสนใจ วัสดุนี้เราคุ้นเคยกับการที่มันเป็นของแขกมันน่าจะแดงๆ เหลืองๆ แต่มันกลายเป็นสีฟ้ามันก็แปลกตาดี" คุณเจรมัยแนะนำ



แสง สี สวน

วิถีชีวิตคนเมืองที่ต้องออกจากบ้านแต่เช้ากลับบ้านในเวลาค่ำมืด มีเวลาให้มองเห็นสวนสวยของตัวเองไม่มากนัก คุณเจรมัยบอกว่า เราสามารถทำสวนให้สวยแม้ในเวลากลางคืนได้
“ที่สิงคโปร์คล้ายๆ เรา อย่างคนกรุงเทพฯ รถก็ติดตื่นแต่เช้าออกจากบ้านกลับบ้านก็ดึกดื่นเที่ยงคืนก็ไม่ได้เห็นสวนอีก ถ้าเราจะชื่นชมสวนจริงๆ คือตอนที่เรากลับบ้าน หรือเสาร์อาทิตย์ ทีนี้กลับมาบ้านก็มืดแล้วคนในสิงคโปร์และคนไทยหลายคนเริ่มใช้แสงเข้ามาเป็นส่วนร่วมในการจัดสวน กลางวันอาจจะดูไม่เห็นมันแต่พอกลางคืนมีแสงส่องไปที่ผนังส่องไปที่ต้นไม้ บางต้นที่เรารักเหลือเกินเรามีลั่นทมต้นหนึ่งเราใส่ไฟไปข้างใต้กลางคืนมันสวยมันโชว์แขกได้กลางวันมันก็อาจจะเป็นแค่ลั่นทม การใช้แสงใช้สีก็เข้ามามีส่วนร่วมในการแต่งสวน”

สวนลอยฟ้า

ที่อยู่อาศัยของคนเมืองที่มีพื้นที่จำกัด ‘สวนลอยฟ้า’ คือคำตอบในการจัดสวน แต่มีข้อควรระวังในการปลูกต้นไม้บนอาคาร “ถ้าพูดถึงคนเมืองจะอยู่ในคอนโดมิเนียมกันเยอะขึ้นอยู่ในบ้านทาวน์เฮาส์อยู่ในบ้านที่มีพื้นที่เล็กๆ สวนแนวตั้งก็เป็นเทรนด์หนึ่งที่เราทำกันมาสักพักหลายปีแล้ว.. เป็นทางหนึ่งที่คนในเมืองใช้กันเยอะ อีกอย่างหนึ่งคือสวนดาดฟ้า ผมไม่ได้หมายถึงบนหลังคาตึกแถวบนยอดตึกอย่างเดียว จริงๆ ระเบียงเฉลียงของคอนโดมิเนียมเฉลียงบ้านระเบียงบ้านก็ถือว่าเป็นสวนลอยฟ้าชนิดหนึ่ง เป็นสวนแนวราบไม่ใช่สวนแนวตั้งแต่ปลูกในพื้นที่ที่ไม่ได้อยู่กับพื้นดิน” คุณเจรมัยบอก

“มีประเด็นที่เราต้องดูกันคือเรื่องของน้ำหนัก จะเอาต้นไม้ไปปลูกต้นไม้ใหญ่ก็ไปกับดินเยอะทำอย่างไรให้โครงสร้างเราอยู่ได้ มีต้นไม้ก็ต้องรดน้ำจะระบายน้ำอย่างไรแค่ลำพังฝนก็จะรั่วแย่อยู่แล้วต้องระบายน้ำให้เป็น แต่ว่าเทรนด์นี้กำลังมาและวัสดุก่อสร้างในบ้านเรามีเป็นกระบะสำเร็จรูปเลยคือมาพร้อมกับดินและพันธุ์ไม้ บางทีเป็นเมล็ดบางทีก็ปลูกมาเลยเอาไปวางไว้บนดาดฟ้าเลี้ยงอีกนิดหนึ่งเขียวชอุ่มก็มี”



เติมแต่งด้วยวัสดุ

วัสดุที่จะนำมาใช้ในสวนและกลมกลืนกับต้นไม้ได้ดีที่สุด คือ วัสดุธรรมชาติ
“การจัดสวนไม่เหมาะกับการใช้วัสดุที่ไม่ใช่วัสดุธรรมชาติอยู่แล้ว ที่ออสเตรเลียเป็นประเทศที่มีการใช้เหล็กในการจัดสวนเยอะ แต่เหล็กที่เขาใช้เป็นเหล็กที่เขาปล่อยให้ผิวขึ้นสนิมโดยไม่ทาสีใหม่ สนิมพวกนี้จะมากันไม่ให้เกิดสนิมมากขึ้นอีกเป็นสนิมที่มาเคลือบผิว เขาชอบเหล็กที่ดูเป็นแบบนั้น ถ้าเป็นเหล็กสเตนเลสเหล็กโครงสร้างมันก็ไม่เข้า เพราะมันดูผิดธรรมชาติๆ ของเหล็กถ้าอยู่ในธรรมชาติคือต้องมีสนิม..” คุณเจรมัยบอก

“หิน อิฐ กระเบื้อง ไม้ แม้กระทั่งปูน พวกนี้ทั้งหมดถือว่าเป็นวัสดุที่อิงธรรมชาติอยู่แล้วจัดสวนได้เพียงแต่ตอนนี้เขาจะคำนึงถึงเรื่องพื้นผิวของมันมากขึ้น.. เหมือนบ้านสมัยนี้ไม่ใช่ก่ออิฐฉาบปูนทาสีขาว จะแบ่งเป็นกระเบื้องบ้างบางส่วน เป็นอิฐบ้างบางส่วน เป็นปูนเปลือยบ้าง เป็นไม้ระแนง”

สวนเมืองร้อนบทสรุปของสวนไทย

คุณเจรมัยบอกว่า ช่วงเวลานี้ชาวต่างประเทศนิยมจัดสวนด้วยพืชเมืองร้อนซึ่งไม่ต่างจากสวนในบ้านเรา

“สวนเมืองร้อนตอนนี้เป็นอะไรที่ต่างประเทศนิยมกัน เพราะว่าเขาไม่มี เขาไม่ได้มีใบไม้ที่แน่นสีเขียวเข้มและดอกสีจัดๆ เหมือนบ้านเรา.. เราเองกลับเป็นช่วงเวลาที่เราไปชอบสวนเมืองหนาวแบบของเขานั่นก็คือสวนอังกฤษ มีสวนอังกฤษที่จัดโดยคนไทยในบ้านไทยใช้พืชพันธุ์ไม้ไทยให้เห็นเยอะขึ้นเรื่อยๆ ถามว่ายังเป็นสวนเมืองร้อนไหมมันเป็นเพราะไม้ที่เราจะต้องเลือกมาใช้ในสวนของบ้านเราอย่างไรก็ตามต้องเป็นไม้พื้นถิ่นเป็นไม้พืชพันธุ์เมืองร้อน จริงๆ สวนเมืองร้อนเป็นสวนแบบเดียวที่เราจัดได้ในบ้านเรา เพียงแต่เราเลือกรูปร่างลักษณะดอกลักษณะใบที่แตกต่างจากเดิมเท่านั้นเอง” คุณเจรมัยกล่าว

“พันธุ์ไม้เป็นหลัก เพราะว่าตัวสไตล์มันเปลี่ยนแปลงไปได้เรื่อยๆ ถ้าชอบต้นไม่เยอะๆ มันก็เป็นสวนแน่นๆ เหมือนสวนบาหลีสวนทรอปิคอลสมัยก่อน ถ้าชอบต้นไม้น้อยๆ มีปลูกนิดๆ หน่อยๆ มันก็เป็นสวนโมเดิร์น ถ้าชอบไม้ดอกเราจะไปเรียกว่าสวนอังกฤษ แต่จริงๆ แล้วทั้งหมดมันคือพันธุ์ไม้เมืองร้อนเพียงแต่เราต้องเลือกใช้ให้เขาอยู่ได้..”

ความสวยงามของธรรมชาติไม่มีการปรุงแต่ง แต่ การจัดสวน เป็นมากกว่าการนำต้นไม้มาวางรวมกัน การใส่ความคิดลงไปทำให้สวนสวยงามได้แม้จะเป็นเพียงสวนเล็กๆ พื้นที่ไม่กี่ตารางเมตร


“คนจัดสวนส่วนใหญ่แต่ก่อนจะเป็นเรื่องของการเอาต้นไม้มาวางรวมกัน เดี๋ยวนี้จะต้องคล้ายๆ เป็นอินทีเรียดีไซเนอร์.. จัดพื้นที่นอกบ้านเหมือนเป็นห้องห้องหนึ่งเลือกกระถางมาก็ต้องดูว่าสีอะไรด้วยไม่ใช่กระถางใช้ปลูกต้นไม้อย่างเดียวไม่ใช่ว่ามันใหญ่พอไหม เลือกโต๊ะเลือกเฟอร์นิเจอร์ เอาท์ดอร์เฟอร์นิเจอร์เป็นเทรนด์ใหม่ของเฟอร์นิเจอร์เลยเพราะคนหันมาจัดพื้นที่ในสวนจัดสีในสวนจัดอินทีเรียดีไซน์ในสวนมากขึ้น เฟอร์นิเจอร์สมัยนี้เป็นวัสดุที่ตากแดดตากฝนได้ บางทีดูเหมือนเป็นผ้าแต่ถ้าเราไปนั่งดูมันเป็นผ้าชนิดพิเศษที่น้ำไม่เข้าฝุ่นมาตบๆ ก็ออก” คุณเจรมัยกล่าว

“สวนแทบจะแยกไม่ออกกับตัวบ้านแล้ว แทบจะเป็นห้องห้องหนึ่งของบ้านขยายออกมาข้างนอกกลายเป็นห้องในสวน ในทางกลับกันสวนหลายๆ ครั้งก็เข้าไปอยู่ในบ้าน บางทีไม่ได้เข้าไปอยู่ในบ้านจริงๆ แต่ตัวบ้านเป็นเหมือนตัวซี (C) ล้อมสวนไว้ ไม่ว่าจะอยู่ตรงไหนของบ้านเดินไปเดินมาก็ยังเห็นสวน

ซึ่งจริงๆ มีอยู่แค่นั้นเองแต่เรารู้สึกว่ามันอยู่กับเราตลอดทั้งๆ ที่เราอยู่ในตัวบ้าน สวนสวนเดียวแต่ถ้าเรามองต่างกันในแต่ละเวลาแต่ละจุดแต่ละห้องที่เราอยู่มันก็เหมือนกับมีหลายๆ สวนไม่ได้อยู่ที่ความใหญ่เลย”

หมายเหตุ: ติดตามการสัมภาษณ์ 'สวนสวยด้วยไอเดีย' ได้ในรูปแบบรายการโทรทัศน์จากรายการ กรุงเทพวันอาทิตย์ ทาง แมงโก้ทีวี วันอาทิตย์ที่ 12 และ 19 กันยายน 2553 เวลา 12.00-12.30 น.

 

 

 

 

โดย : ปวิตร สุวรรณเกต 

ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ    12 กันยายน 2553