Thailand's Creative Art & Design Community

ดาวเด่นบัวหลวง' เวทีฟูมฟักยุวศิลปินไทย

โดย สุภัทธา สุขชู

ดูเหมือนเหล่ายุวศิลปินที่ร่วมโครงการทุกคนจะเห็นตรงกันว่า มีสองสิ่งที่มีค่าที่สุดในการเข้าร่วมโครงการนี้นั่นคือความรู้จากศิลปินระดับปรมาจารย์และมิตรภาพ
------------------------------------------

"เราต้องมีความศรัทธาในเมล็ดพันธุ์พืชซึ่งมีสัญญาณแห่งชีวิตอัศจรรย์หลับรออยู่ตรงนั้นว่ามันจะกลายเป็นต้นไม้ร้อยอ้อมผู้ให้ชีวิตในชั่วพริบตานั้นไม่ได้ ต้องถูกบ่มเพาะในเนื้อนาบุญอันอุดม และอาจต้องใช้เวลานานพอสมควร"

ถ้อยคำของอาจารย์ถวัลย์ ดัชนี ฟังดูคมคายและหนักแน่น ไม่ต่างจากเวลาที่ช่างวาดรูปอาวุโสผู้นี้บิดมือสะบัดฝีแปรงในแต่ละครั้ง

วาทกรรมข้างต้นเกิดขึ้นระหว่างการบรรยายในหัวข้อ "ทำไมผมจึงประสบความสำเร็จในเส้นทางศิลปะ" อันเป็นกิจกรรมปฐมนิเทศเพื่อต้อนรับศิลปินรุ่นหลานผู้เข้าร่วมในโครงการแข่งขันวาดภาพชิงรางวัล "ศิลปินดาวเด่นจิตรกรรม บัวหลวง" หรือ "ดาวเด่นบัวหลวง" ปีที่ 2

ขณะที่ปีแรกการบรรยายในหัวข้อนี้เป็นหน้าที่ของอาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ เจ้าของรางวัลจิตรกรรมบัวหลวง เมื่อ 30 ปีก่อน

เพราะความประทับใจในผลงานที่ได้รับ "ดาวเด่นบัวหลวง" ปีแรก ที่ยังคงชุ่มฉ่ำอยู่ในความรู้สึกของบรมครูทางศิลปะผู้นี้ ในปีนี้อาจารย์ถวัลย์จึงตั้งใจรอคอยดาวเด่นดวงใหม่ ด้วยความคาดหมายว่าจะมีประกายแสงแจ่มจ้าไม่แพ้กัน

"ปีที่แล้วมีเด็กคนหนึ่งได้รางวัลจากการเขียนรูปตัวเหี้ย แล้วผมก็ชอบรูปตัวเหี้ยของมันมาก เพราะมันเขียนตัวเหี้ยทุกเกล็ด เหมือนกับตัวเหี้ยเขียนภาพตัวเอง ครั้งนี้ผมก็หวังว่า จะมีดาวรุ่งดวงใหม่ที่ 'เขียนเหี้ยเป็นเหี้ย' ให้เราได้ชื่นชม" อาวุโสวัย 70 ปีเล่าพร้อมเสียงหัวเราะ

ผลงานที่อาจารย์ถวัลย์พูดถึงเป็นภาพที่มีชื่อว่า "ภาพ ลักษณ์สะท้อนพฤติกรรมมนุษย์" ผลงานของธนากร บัวปลอด ศิลปินดาวเด่นจิตรกรรมบัวหลวงยอดเยี่ยมปีแรก (ปี 2551) ซึ่งผู้เขียนต้องการสื่อถึงสิ่งที่อยู่ก้นบึ้งจิตใจของมนุษย์ผ่านภาพ สัตว์เดรัจฉาน อย่างตัวเงินตัวทอง หมาขี้เรื้อน และเห็บหมัด ที่กำลังวุ่นวายอยู่กับการดิ้นรนต่อสู้แก่งแย่งชิงดีกัน

สำหรับผลงานปีนี้ แม้จะไม่โดดเด่นด้านชั้นเชิงทางจิตรกรรม แต่ภาพที่ได้รับรางวัลยอดเยี่ยมในปีนี้ก็ชนะใจกรรมการอย่างเป็นเอกฉันท์ในเรื่องความคิดสดใหม่และเทคนิคการนำเสนอแบบ "ทำน้อยได้มาก"

ภาพเด็กน้อยในเสื้อขาวสีหม่นที่มีนกพิราบเกาะบนไหล่บนเฟรมผ้าใบที่ดูคล้ายถูกปิดทับด้วยผ้าขาวบาง แต่เมื่อเข้าไปมองใกล้ๆ จะเห็นภาพความขัดแย้งทางการเมืองร่วมร้อยภาพถูกปะติดกันภายในผ้าขาวบางผืนนั้น

การจัดวางองค์ประกอบของภาพดูเรียบง่าย แต่กลับส่งเสียงสะเทือนความรู้สึกรวดร้าวของคนในสังคมไทย อันเนื่องมาจากบาดแผลและความร้าวฉานทางการเมือง ซึ่งเป็นปมอยู่ในหัวใจของจุฑารัตน์ กอบนวรักษ์ นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยบูรพา เจ้าของรางวัลศิลปินดาวเด่นจิตรกรรมบัวหลวงยอดเยี่ยมแห่งปี 2552

"ภาพลักษณ์สะท้อนพฤติกรรมมนุษย์" ผลงานที่ได้รับรางวัลดาวเด่นบัวหลวงยอดเยี่ยมปี 2551 ซึ่งเป็นปีแรก
-----------------------------

ภาพเด็กกับนกพิราบที่สื่อถึงสังคมที่บอบช้ำจากความขัดแย้งทางการเมืองเป็นผลงานที่ได้รับรางวัลดาวเด่นบัวหลวงยอดเยี่ยมปีนี้
--------------------------------

"แรด เลิศ เชิด" ผลงานที่ได้รับรางวัลดาวเด่นบัวหลวงประเภทความคิดสร้างสรรค์ที่ดูแรงด้วยสีและความคิดในการเสียดสีสังคม
------------------------------

ขณะที่รางวัล "ดาวเด่นบัวหลวง" ด้านความคิดสร้างสรรค์ ปีนี้ตกเป็นของสุนันทา วินทอง นักศึกษามหาวิทยาลัยทักษิณ เจ้าของผลงาน "แรด เลิศ เชิด" ภาพเขียนแนวอีโรติกสีสันฉูดฉาด สไตล์ป็อบอาร์ต สะท้อนอารมณ์ช่างประชดประชันของผู้วาดได้เป็นอย่างดี โดยเป็นภาพหญิงสาวสมองกลวงแต่งหน้าจัด โดยมี หน้าตาถึงสามหน้า หน้าแรกเป็นใบหน้าตัวเอง หน้าที่สองเป็นใบหน้าที่แต่งเติม และหน้าที่สามคือใบหน้าที่เห็นแล้วก็อยากเป็นแบบนั้น

"ทั้งสองภาพได้รับรางวัลด้วยความคิดที่ทันสมัย ในงาน ศิลปะ ความคิดสร้างสรรค์สำคัญ เพราะนั่นหมายถึงความพยายาม แสวงหาตัวตนที่จะนำไปสู่ความเป็นศิลปินในอนาคต สำหรับทักษะ หรือฝีมืออาจฝึกฝนกันได้เพราะเด็กเหล่านี้ยังเรียนอยู่ พอโตขึ้นมา มีทักษะดีขึ้น พวกเขาอาจกลายเป็นศิลปินใหญ่ของไทยก็ได้" อาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์กล่าวในฐานะกรรมการตัดสิน

ทั้งนี้ หากรางวัลจิตรกรรมบัวหลวงคือเวทีสนับสนุนศิลปิน ไทยหน้าใหม่ที่มีทักษะ แนวคิด และความสามารถในการสร้าง สรรค์งานด้านจิตรกรรมที่มีคุณค่า รางวัล "ดาวเด่นบัวหลวง" ก็เป็นเวทีที่เปิดโอกาสให้ศิลปินหนุ่มสาวรุ่นใหม่ได้แสดงความสามารถ ทางศิลปะ โดยไม่จำกัดขอบเขตในการสร้างสรรค์ผลงาน

ทั้งสองเวทีเกิดจากความร่วมมือของมูลนิธิธนาคารกรุงเทพและหอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ เหมือนๆ กัน

ขณะที่เป้าหมายของเวทีรุ่นใหญ่คือโอกาสแสดงผลงานให้เป็นที่ประจักษ์แก่สาธารณชน ส่วนหัวใจสำคัญของเวที "ดาวเด่นบัวหลวง" อยู่ที่การพัฒนาทักษะ ของศิลปินรุ่นเยาว์อย่างเป็นรูปธรรมที่สุด

"ทั้งอาจารย์ปรีชา เถาทอง และ อาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์เคยได้รับรางวัลจิตรกรรมบัวหลวง แต่ทั้งสองท่านบอกว่าตอนที่ได้รับรางวัลช่วงแรกๆ ต้องฝ่าฟันอะไรมาเยอะมาก เพราะการเรียนศิลปะไม่ได้สอนว่าเมื่อเรียนจบแล้วจะดำรง ชีวิตอยู่ในสังคมอย่างไร โครงการนี้จึงอยาก ให้ความรู้รอบด้านกับน้องที่เรียนศิลปะ" คุณหญิงชดช้อย โสภณพนิชกล่าวในฐานะประธานโครงการดาวเด่นจิตรกรรมบัวหลวง

คล้ายกับการประกวด Academy Fantasia (AF) ผู้เข้าประกวดทั้ง 46 คน ซึ่งเป็นตัวแทนนักศึกษาสาขาศิลปะจากสถาบันการศึกษาทั่วประเทศจะถูกพาไปเก็บตัวและใช้ชีวิตรวมกันภายในหอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ เป็นเวลา 9 วัน เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และเทคนิค เข้ารับ การอบรมเรียนรู้และสร้างสรรค์ผลงานศิลปะชิ้นโบแดงสำหรับส่งเข้าประกวด

"การแข่งขันไม่สำคัญเท่ากับการให้ ความรู้ เพราะคนเรียนศิลปะมันแย่ตรงมันคับแคบ มันอยู่กับตัวเองมากเกินไป ยุคนี้คนเขียน รูปเก่งอย่างเดียวตายไม่มีจะกิน ฉะนั้นต้องสอนเด็กให้มีโลกทัศน์และวิสัยทัศน์กว้างขึ้น ให้เขาเรียนรู้ว่าในโลกนี้ยังมีสิ่งอื่นที่ต้องเรียนรู้ มีธุรกิจ สังคม การเมือง และปรัชญาของนานาอารยประเทศ เพื่อที่เราจะได้ไม่เป็นศิลปินกระจอก" อาจารย์เฉลิมชัยกล่าว

เวที AF มีครูเป็ดสอนเต้น ครูบีสอนร้องเพลง ครูซอสอนการแสดงบนเวที "ดาวเด่นบัวหลวง" ก็มีศิลปินชั้นบรมครูอย่างถวัลย์ ดัชนี, ปรีชา เถาทอง, เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์, วิโชค มุกดามณี และธนะ เลาหะภัย เป็นต้น มาเป็นผู้ให้ความรู้และคำแนะนำทางด้านเทคนิค การสร้างสรรค์งานศิลปะ ตลอดจนแนวทางการดำเนินชีวิต

มุมพักผ่อนในจินตภาพแนวเรียลลิสติกได้รับรางวัลดาวเด่นบัวหลวงขวัญใจประชาชน
---------------------------------

นอกจากผลงานที่ได้รับรางวัลทั้ง 3 ภาพ ยังมีผลงานอีกหลายชิ้นที่เข้าตาถูกใจผู้ชมที่เข้ามาให้กำลังใจกับเหล่ายุวศิลปินทั้ง 46 คน
------------------------------------

นอกจากนี้ ยุวศิลปินทั้ง 46 คนยังได้รับความรู้และคำแนะนำจากนักสะสมงานศิลปะ และเจ้าของแกลเลอรี่ ตลอดจนผู้มีชื่อเสียงในแวดวงสังคมและการตลาดมาช่วยเสริมสร้าง องค์ความรู้ด้านการตลาดและการบริหารจัดการงานศิลปะ รวมถึงการนำเสนอความคิดทางศิลปะให้เป็นระบบ

เรียลลิตี้แบบ AF ถ่ายทอดสดผ่านสื่อเคเบิลทีวีตลอด 24 ชั่วโมง และมีตัดบางช่วงมาออกฟรีทีวีบ้าง ส่วนเรียลลิตี้ประกวดวาดภาพของดาวเด่นบัวหลวงมีเวลาออกอากาศชั่วโมงครึ่ง ช่วงเวลา 13.00-14.30 น. ซึ่งเป็นช่วงที่วิทยากรมาให้ความรู้กับผู้เข้าประกวด โดยถ่ายทอดสดผ่านทางเว็บไซต์ kapok.com เพื่อให้บุคคลที่สนใจได้รับชมและรับความรู้ไปพร้อมกัน

"ถ้าปล่อยให้ศิลปินหรือนักเรียนศิลปะทำงานตามสถาบันการศึกษา โดยขาดความเชื่อมโยงกับสังคมภายนอกก็เกิดช่องว่างในการเข้าถึงศิลปะ ประชาชนทั่วไปก็ขาดความเข้าใจศิลปะแล้วก็ไม่สนใจที่จะสืบสานศิลปะอันทรงคุณค่า แต่ถ้าเราทำให้คนทั่วไปได้เห็น กระบวนการทำงานและถ่ายทอดงานศิลปะ อย่างน้อยก็เป็นการนำพาศิลปะไปสู่มวลชนมากขึ้น"

ถ้ารูปแบบรายการเรียลลิตี้แบบ AF มีส่วนช่วยให้นักร้องดาวรุ่งได้รับแรงสนับสนุนจากมหาชนจนกลาย เป็นนักร้องดังในวันหน้าได้ รายการเรียลลิตี้ประกวดวาดภาพครั้งนี้ก็อาจจะทำให้ยุวศิลปินดาวเด่นกลายเป็นศิลปินที่สังคมจับตารอคอยติดตามผลงานก็เป็นได้

สำหรับรางวัลดาวเด่นบัวหลวงขวัญใจประชาชน ที่ได้จากผลโหวตทางเว็บไซต์ และ SMS ถือเป็นกลยุทธ์ ในการสร้างความตื่นตัวเกี่ยวกับการประกวดงานศิลปะให้กับสังคม แม้ทั้ง 2 ปีที่ผ่านมาการโหวตจะยังจำกัดอยู่ในวงแคบในหมู่ญาติมิตรของผู้เข้าประกวด และยังเป็นการโหวตที่ขาดวิจารณญาณเป็นส่วนใหญ่ก็ตาม

อย่างไรก็ดี อาจารย์เฉลิมชัยแอบแย้มว่าปีหน้า จะเพิ่มรางวัลให้กับประชาชนผู้โหวตเข้ามาทายถูกว่าผลงานชิ้นไหนจะตรงใจคณะกรรมการมากที่สุด

"การโหวตปีนี้ คนอาจมองแค่รูปเหมือน เพราะเขายังไม่รู้ศิลปะก็เลยเลือกรูปเหมือน เอาไว้ก่อน แต่ปีหน้าเราอยากให้ประชาชนมีส่วนร่วมแบบต้องใช้วิจารณญาณมากขึ้นและ มีการถกเถียงเรื่องผลงานหรือความเป็นศิลปะที่ลึกขึ้นกว่าปีนี้"

รางวัลขวัญใจประชาชนปีนี้เป็นของธนินท์รัฐ เกตุแก้ว จากเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหารลาดกระบัง ซึ่งเป็นภาพเหมือนของสถานที่อันเป็นมุมสงบท่ามกลางสังคมที่วุ่นวาย ที่ผู้เขียนมีไว้ใช้เป็นที่ผ่อนคลายจากจากปัญหาต่างๆ โดยเพิ่มลูกเล่นเข้าไปด้วยโทนสีทึบทึมให้ความรู้สึกราวกับกึ่งความฝัน

ถวัลย์ ดัชนี สะบัดแปรงเพียงไม่ถึง 15 วินาที ก็ได้ภาพนกอินทรีนี้ ซึ่งเป็นการบรรลุความฉับพลันตามแนว "เซน" ซึ่งกว่าจะมาถึงจุดนี้ต้องอาศัยประสบการณ์
------------------------------------------

นอกจากผลงานที่ได้รางวัลทั้ง 3 ชิ้น ยังมีผลงานของผู้ร่วมโครงการอีก 43 ชิ้นให้ได้ชื่นชมจนถึงวันที่ 15 มกราคม 2553 ณ หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ จากนั้นตั้งแต่ 23 มกราคม-28 กุมภาพันธ์ 2553 ผลงานเหล่านี้จะนำไปแสดง ณ มหาวิทยาลัยทักษิณ จ.สงขลา

"พวกคุณเปรียบกับดอกตูมของบทเพลงที่ยังไม่ได้อุบัติ คงต้องใช้เวลาเดินทางอีกยาวไกลกว่าจะโตเป็นต้นไม้ให้ร่มเงาแก่แผ่นดิน อาจต้องเจอทุกข์เข็ญบนเส้นทางที่ไม่มีใครขานรับเสียงกู่ท่ามกลางสภาพสังคมเลวทรามที่คอยดูดกลืน ก็ได้แต่หวังว่าหนทางที่รุ่นผมแผ้วถางไว้จะทำให้เมล็ดพันธุ์อย่างพวกคุณงอกงามได้ในวันหน้า" ปรมาจารย์อาวุโส กล่าว

ไม่เพียงอาจารย์ถวัลย์ ดูเหมือนศิลปินใหญ่ในวงการศิลปะไทยอีกหลายคนที่เข้าร่วมเป็นวิทยากรในโครงการนี้ล้วนมีความหวังที่จะส่ง "ไม้" ต่อให้กับยุวศิลปินเหล่านี้ร่วมประคองดูแล...

นอกจากภาพที่ผู้เข้าร่วมโครงการดาวเด่นบัวหลวงที่จัดแสดง ณ หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ จนถึงกลางเดือนมกราคม ยังมีภาพของศิลปินใหญ่ของไทยเวียนมาจัดแสดงเรื่อยๆ

โดย สุภัทธา สุขชู

ที่มา ผู้จัดการ 360องศา ธันวาคม 2552