"ถ้าความเปนเอกราชของกรุงสยามได้สุดสิ้นไปเมื่อใด ชีวิตฉันก็คงจะสุดสิ้นไปเมื่อนั้น"





เหตุการณ์ยุทธนาวีบริเวณปากแม่น้ำเจ้าพระยาเมื่อ ร.ศ. 112
เป็นการรบทางเรือครั้งที่มีความสำคัญยิ่งต่อประวัติศาสตร์กองทัพเรือและ
ประวัติศาสตร์ชาติไทย
ภายหลังจากการสู้รบยุติลงได้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญต่อประเทศสยามหลาย
ประการในเวลาต่อมา แม้ประเทศสยามจะต้องเสียเปรียบจากการสู้รบ
แต่ด้วยพระปรีชาสามารถ พระอัจฉริยภาพ
ตลอดจนสายพระเนตรอันกว้างไกลทางด้านการเมืองการปกครองของพระบาทสมเด็จพระ
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นผลให้สยามคงเอกราชเป็นชาติไทยตราบจนปัจจุบัน



ในปี 2553 เป็นวโรกาสครบ 100
ปีแห่งการเสด็จสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระปิยมหาราช ซึ่งตรงกับวันที่ 23 ตุลาคม 2553 และครบรอบ 117
ปีของกรณีวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112
อันถือเป็นเหตุการณ์ที่สำคัญที่สุดในรัชสมัยของพระองค์ท่านจนนำมาสู่ความ
เปลี่ยนแปลงนานัปการของสยามประเทศ ชมรมคนรักษ์ป้อมพระจุลจอมเกล้า
จึงได้จัดพิมพ์หนังสือ "สมุดภาพเหตุการณ์ ร.ศ.๑๑๒" (Franco-Siamese Crisis
1893) เพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติและพระปรีชาสามารถ
รวมถึงสะท้อนความโทมนัสอย่างแสนสาหัสในพระราชหฤทัยของพระองค์ท่านในช่วง
วิกฤติเหตุการณ์ ร.ศ. 112 เขียนโดย ไกรฤกษ์ นานา
นักวิชาการประวัติศาสตร์และนักสะสมภาพเก่าหายาก








สมุดภาพเหตุการณ์ ร.ศ.๑๑๒
เป็นสมุดภาพบันทึกเหตุการณ์ประวัติศาสตร์สำคัญอันแสดงถึงสภาวการณ์ของสยามใน
สมัยรัชกาลที่ 5 และบทความจำนวน 10 เรื่องที่เกี่ยวโยงกับวิกฤตการณ์
ร.ศ.๑๑๒
ตั้งแต่ก่อนเหตุการณ์ไปจนถึงผลกระทบที่ตามมาและเพื่อร่วมรำลึกถึงพระ
มหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่าน
รวมถึงบรรพชนที่ได้สละชีพในยุทธนาวีปากน้ำเจ้าพระยาเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม
2436 (ร.ศ. 112/ค.ศ. 1893)



0 สมุดภาพเหตุการณ์ ร.ศ.๑๑๒ เกิดขึ้นมาได้อย่างไร?



ผมเขียนเรื่องของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5
มานานกว่า 30 ปีแล้ว และเนื่องจากปี 2553 ครบรอบ 100 ปีเสด็จสวรรคต
คิดว่าจริงๆ มีประเด็นเกี่ยวกับพระองค์ท่านที่น่าสนใจมาก
นอกเหนือจากเรื่องการเมือง การปกครอง หรือการเสด็จประพาสยุโรป
ครั้งนี้เป็นความประจวบเหมาะ
บังเอิญผมได้ไปร่วมกิจกรรมของชมรมคนรักษ์ป้อมพระจุลจอมเกล้า
และได้พบกับกลุ่มบุคคลที่ทำให้ได้มาเกี่ยวข้องกับผมคือ พลเรือตรี ประพฤติพร
อักษรมัต ศิษย์เก่าอัสสัมชัญ ท่านเป็นรุ่นพี่ และได้เจอกันอยู่กองทัพเรือ
และทราบว่าคุณสงวน รัถการโกวิท ประธานชมรมฯ
ได้ตามหาตัวผมอยู่เพราะทราบว่าผมเก็บเอกสารเกี่ยวกับรัชกาลที่ 5
และเคยช่วยทำหนังสือให้กองทัพเรือเมื่อ 6 ปีก่อน






0 เหมือนทุกอย่างเกิดขึ้นเร็วมาก?



พอได้คุยกันทุกอย่างเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว
ปกติไม่มีใครทำหนังสือได้เร็วขนาดนี้
แต่พอดีผมมีบทความที่เขียนลงนิตยสารศิลปวัฒนธรรมมาเป็น 10 ปี
ผมเลยคัดเอาเฉพาะบทความเกี่ยวกับ ร.ศ. 112 มาจำนวน 10 เรื่อง
เป็นบทวิเคราะห์การปะทะกันกับฝรั่งเศส ถึงเสียดินแดนไปก็จริง
แต่สยามก็สามารถกู้ภาพลักษณ์ของประเทศกลับคืนมาได้
ผมอยากเปิดประเด็นนี้ขึ้นมามากกว่า แต่เหตุการณ์ไม่ได้จบอยู่แค่นั้น
วิกฤติมันลากยาวมานานถึง 14 ปี หลังจากเสียดินแดน เสียค่าปรับ
เพราะฝรั่งเศสไปตั้งกองกำลังอยู่จันทบุรี ทำอย่างไรจะให้ฝรั่งเศสออกไป
และทำให้สัญญาที่สยามเสียเปรียบลดหย่อนความเข้มงวดลง ฉะนั้น
บทวิเคราะห์จะเล่าเรื่องตั้งแต่ต้นจนจบและเป็นวิชาความรู้ที่ไม่เคยประมวล
มากขนาดนี้มาก่อน



0 เล่าเรื่องราวประวัติศาสตร์ด้วย 'ภาพ' เหตุการณ์จริงสมัย ร.ศ. 112?



รูปภาพสมัย ร.ศ. 112 ของบ้านเราไม่มี
จะมีแต่บทความที่เป็นมุมมองของเราเท่านั้น
แต่รูปภาพในหนังสือเล่มนี้นำมาจากเอกสารต่างประเทศ
ไม่ว่าจะเป็นหนังสือพิมพ์ของอังกฤษ เยอรมนี อิตาลี เดนมาร์ก
คือไม่เฉพาะฝรั่งเศสอย่างเดียว จริงๆ หลายประเทศเอาใจสยามและไม่ออกเสียง
ผมใช้รูปภาพดำเนินเรื่องหรือเล่าเรื่องด้วยรูปภาพ
และต้องสัมพันธ์กับบทความด้วย ภาพอย่างนี้ในประเทศไทยมีน้อยมาก
ส่วนใหญ่จะเป็นภาพวาดขึ้นมาใหม่ เช่น รัชกาลที่ 5
ทรงกำลังบรรจุกระสุนแล้วยิงออกไป
แต่ภาพหนังสือพิมพ์จากต่างประเทศมันเป็นภาพบันทึกวันนั้น เผยแพร่ไปทั่วโลก

ยิ่งไปกว่านั้นผมรู้สึกเป็นเกียรติมากที่ พลเรือเอกกำธร พุ่มหิรัญ
ผู้บัญชาการทหารเรือ และพลตรี หม่อมราชวงศ์ศุภวัฒน์ เกษมศรี
ได้เขียนคำนิยมให้ มันเป็นเหมือนการรับรองข้อมูลต่างๆ
เพราะทั้งหมดเป็นเอกสารชั้นต้นหรือปฐมภูมิ ยังไม่เคยมีการบิดเบือน
และมีสรุปเป็นภาษาอังกฤษด้วย



0 ต้องการแสดงให้เห็นถึงพระปรีชาสามารถของพระองค์ท่านที่ทำให้สยามประเทศรอดพ้นมาได้?





จริงๆ สยามไม่ได้อยู่ในฐานะผู้ชนะ แต่อยากพูดถึงพระบารมีของพระเจ้าอยู่หัว
อยากให้เป็นบทเรียนได้ศึกษาเพราะพระองค์ท่านทรงต่อสู้กับชาวต่างชาติอย่าง
หนัก ทุกวันนี้ถึงไม่มีชาวต่างชาติแล้ว แต่คนไทยกลับมาต่อสู้กันเอง
นี่เป็นเรื่องน่าเศร้ามาก
เหตุการณ์นั้นทำให้พระองค์ท่านถึงกับทรงเขียนจดหมายลาตายเพราะเอกราชอธิปไตย
อยู่กับพระองค์ท่าน ท่านต้องเป็นพระประมุขด้วย ต้องตัดสินพระทัยด้วย
ฉะนั้นทุกฝ่ายจะมองมาที่พระองค์ท่าน
หนังสือพิมพ์ต่างประเทศพุ่งเป้ามาที่พระองค์ท่าน จริงๆ
ผมเสนอเรื่องเชื่อมโยงกันกับสหภาพยุโรป คือ เสด็จไปดำเนินยุทธศาสตร์กันชน
ท่านทรงไม่ยอมแพ้ ไม่ยอมเสียแผ่นดินไทย
ยอมเสียแผ่นดินที่เป็นเมืองขึ้นเพื่อรักษาแผ่นดินไทยเอาไว้



เมื่อฝรั่งเศสตั้งกองกำลังอยู่นานถึง 14 ปี
ฉะนั้นแสดงว่าไม่ได้ยุติแค่วันปะทะกัน แต่มันยืดเยื้อยาวนาน
ฝรั่งเศสเองไม่เคยเขียนหนังสือเรื่องนี้ขึ้นทั้งที่เป็นฝ่ายชนะ
ผมกำลังอ้างอิงว่ามันมีขั้นตอนของปัญหา มีการเมืองมากกว่าสงคราม จริงๆ
ฝรั่งเศสไม่ได้ต้องการยึดสยาม
เพียงแต่ต้องการบริเวณฝั่งแม่น้ำโขงเพื่อเข้าเมืองจีนแข่งกับอังกฤษ
แต่ฝรั่งเศสก็ไปไม่ทันอังกฤษ จึงต้องเข้าเมืองจีนทางประตูหลัง
แต่มันมาติดปัญหาอยู่ว่าแผ่นดินบริเวณประตูหลังเป็นสยามประเทศ
เลยต้องการแผ่นดินฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงเพื่อที่จะเข้าประเทศจีน
ทำให้ต้องหาเหตุจะเอาแม่น้ำโขงให้ได้ เป็นกุศโลบายที่ไม่เคยได้ยินมาก่อน



0 เวลาไปค้นรูปภาพจากหนังสือพิมพ์ต่างประเทศต้องเจอกับปัญหาอะไรบ้าง?



ผมเขียนขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 9 แต่เป็นเหตุการณ์สมัยรัชกาลที่ 5
โดยประมวลจากหนังสือพิมพ์ทุกฉบับ ซึ่งทุกฉบับซื้อมาด้วยตัวเอง
ได้มาซื้อมาจากเจ้าของร้านหนังสือเก่า แม้กระทั่งหลานของ ออกุสต์ ปาวี
สิ่งต่างๆ เหล่านี้เหมือนกับฉายหนังให้คนดู เป็นหนังที่ไม่มีใครแพ้
ไม่มีใครชนะ มันเป็นนโยบายทางการต่างประเทศ อาจจะชนะในตอนแรก
แต่สุดท้ายสยามก็กู้ภาพลักษณ์ตัวเองคืนมาได้ ตั้งใจไปหาเอกสารเอง
แปลเองทุกอย่าง ต้องเสร็จทันเวลาก่อนสิ้นปี คือ 23 ตุลาคม
มันเหมือนปาฏิหาริย์ ด้วยพระบารมีของพระองค์ท่าน



หลายภาพทำให้เกิดความรู้สึกแปลกๆ เช่น ภาพเรือฝรั่งเศสล่ม
แต่หนังสือพิมพ์ประเทศเขาลง
แสดงว่าหนังสือพิมพ์ที่นั่นมีทั้งสนับสนุนและต่อต้านรัฐบาล
หรือภาพทหารฝรั่งเศสชนะแล้วเอาหอกเอาดาบแทงคนสยาม อาจจะมีเป็นฝ่ายค้าน
เขียนภาพความปราชัยของฝรั่งเศส ภาพสยามยิงต่อต้านเรือของฝรั่งเศสล่ม ทั้งๆ
ที่สยามด้อยประสิทธิภาพกว่ามาก แต่ไม่ได้หวั่นใจเลยแม้แต่น้อย ยอมไม่ได้
ผมจึงเสนอความรู้สึกนี้ด้วยรูปภาพ
เวลานี้เหมือนผมได้ทำหน้าที่ความเป็นคนไทยคนหนึ่งแล้วเพื่อรำลึกถึงพระองค์
ท่าน



0 ในต่างประเทศไม่มีหนังสือที่เขียนถึงเหตุการณ์นี้เลยหรือ?



ไม่มี แต่ว่ามันกระเส็นกระสายอยู่ในมือของนักสะสม ต้องไปซื้อมา ไปประมูลมา
แลกเปลี่ยนมา บางฉบับเป็นภาษาอิตาเลียน จริงๆ อิตาลีต่อต้านฝรั่งเศส คือ
กองทัพฝ่ายสยามจะมีชาวอิตาเลียน เยอรมัน สนับสนุนอยู่ แต่อังกฤษถอนตัว
เดนมาร์กก็มีใจให้สยาม ในการใช้อาวุธปืนใหญ่ต่อสู้กับฝรั่งเศส
เดนมาร์กช่วยได้มาก ภาพเหล่านี้เป็นหลักฐานชั้นต้น โกหกไม่ได้
เพราะคนสมัยนั้นเสียชีวิตกันหมดแล้ว
โชคดีว่าผมจะรู้จักชาวต่างประเทศอยู่หลายคน และผมทำเรื่องนี้มานานเป็น
10-20 ปีแล้ว เก็บเอาไว้ด้วยความภาคภูมิใจ
และเคยเผยแพร่อยู่ในนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ทำให้ไม่มีปัญหาเรื่องการแปล
และผมยังศึกษาอยู่เรื่อยๆ
เพราะการเป็นนักประวัติศาสตร์ต้องยอมรับว่าอาจจะมีการค้นพบใหม่ๆ อยู่เสมอ



0 ทำไมถึงอยากให้คนไทยได้อ่านหนังสือเล่มนี้?



จริงๆ
เป็นความภาคภูมิใจและซาบซึ้งถึงกุศโลบายของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้า
อยู่หัว และมีพระราชหัตถเลขาความตอนหนึ่งน่าสนใจมาก ว่า
พระองค์ท่านมิได้ทรงเกรงกลัวฝรั่งต่างชาติเลย
แต่กลับเกรงกลัวคนไทยด้วยกันเอง กลับวิตกกับคนไทย
พระราชหัตถเลขาตอนนี้ผมลอกมาทั้งหมดเลย
แสดงให้เห็นถึงว่าเหตุผลที่เราเหลื่อมล้ำ ตามไม่ทันฝรั่งเพราะอะไร
ผมจะใช้พระราชหัตถเลขาประกอบด้วย ทำให้เหตุการณ์มีความเข้มข้น
บทความแต่ละบทความมีความหมายมาก
และไม่มีหนังสือเล่มไหนเน้นรูปภาพประวัติศาสตร์มากขนาดนี้
เพราะที่ผ่านมาจะเห็นว่ามีรูปพระองค์ท่านเสด็จประพาสยุโรปบ้างหรืออะไรบ้าง
แต่บางคนเรื่องรูปยังอ่านไม่เป็น ฉะนั้น
บทความในหนังสือเล่มนี้จะเข้ากับเนื้อเรื่องและอ่านแล้วสามารถเข้าใจได้เอง



0 หนังสือเล่มนี้มีรูปภาพอยู่ทั้งหมดเท่าไร?



ประกาศไปว่ามีอยู่ 100 รูป แต่ถ้าดูดีๆ จะเห็นว่าหน้าหนึ่งมี 6 รูป
ฉะนั้นมีรูปเกิน 200 รูปแน่นอน หรืออาจจะเป็น 100-200 รูป
เพราะมันคืออัลบั้มหรือสมุดภาพ
เป็นสมุดภาพประมวลเรื่องราวของเหตุการณ์เดียวซึ่งมีรูปเยอะมาก
ปกติจะไม่มีใครเขียนเหตุการณ์เดียวในประวัติศาสตร์ได้มากขนาดนี้
แต่ผมอยากให้คนไทยได้อ่านได้สัมผัสเพื่อให้คนไทยดูแล้วเกิดความรักชาติบ้าน
เมือง และจะอยู่ร่วมกันได้อย่างไรโดยไม่ตีรันฟันแทงกัน
สมัยก่อนสยามต้องระดมกำลังเพื่อต่อสู้กับฝรั่ง
โดยมีผู้นำเป็นองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ต้องต่อสู้ยังไงถึงทำให้สยามอยู่รอดมาได้





อยากให้คนไทยได้อ่าน...รวมถึงนักการเมืองด้วย 0



***********

หมายเหตุ : 'สมุดภาพเหตุการณ์ ร.ศ.๑๑๒' มีจำนวน 300 หน้า ราคา 999 บาท



รายได้จากการจำหน่าย 1.เพื่อแจกจ่ายหนังสือ 'สมุดภาพเหตุการณ์ ร.ศ.๑๑๒'
ให้แก่ห้องสมุดในโรงเรียนทั่วประเทศประมาณ 1,000 แห่ง
2.เพื่อนำไปพัฒนาป้อมพระจุลจอมเกล้าและจัดกิจกรรมที่เป็นประโยชน์กับเยาวชน
ในบริเวณป้อมพระจุลจอมเกล้า
3.เพื่อเปิดห้องนิทรรศการแสดงเหตุการณ์วิกฤตการณ์ ร.ศ.๑๑๒
ใต้พระราชานุสาวรีย์ ร.๕ ณ
ป้อมพระจุลจอมเกล้าเพื่อเปิดให้ประชาชนโดยเฉพาะเยาวชนเข้าเยี่ยมชม



ผู้สนใจสามารถสั่งซื้อได้ที่



1. ชมรมคนรักษ์ป้อมพระจุลจอมเกล้า
อาคารนิทรรศการอุทยานประวัติศาสตร์ทหารเรือ ป้อมพระจุลจอมเกล้า
หรือสโมสรท้ายเรือรบหลวงแม่กลอง ป้อมพระจุลจอมเกล้า ตำบลแหลมฟ้าผ่า
อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ โทร. 0-2475-6260



2. สมาคมอัสสัมชัญ ถนนพระราม 4 โทร. 0-2390-1062 / 3. ร้าน RICH MUSIC
& BOOK บริเวณลานจอดรถร้านอาหารสีลมวิลเลจ สุขุมวิท 31 โทร.
0-2662-2792/08-1849-9434







โดย: พรชัย จันทโสก : รายงาน[/b]
ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ 27 กรกฎาคม 2553